Ontwerpprijsvraag · Editie 2026
Welke infrastructuur willen we behouden, versterken, transformeren of loslaten om meer maatschappelijke waarde te creëren?
Een ontwerpprijsvraag voor nieuwe perspectieven op de infrastructuur van morgen.
Onze infrastructuur vormt hoe we dagelijks wonen, werken, reizen en elkaar ontmoeten. Elke verbinding of afsluiting raakt een dorpsstraat, bedrijventerrein of regio. Tegelijk biedt iedere keuze kansen om meer maatschappelijke waarde te creëren: voor welzijn, gezondheid, duurzaamheid, leefbaarheid en bereikbaarheid — ook voor andere groepen dan alleen gemotoriseerd verkeer.
Deze ontwerpprijsvraag nodigt uit om opnieuw te kijken naar wat er al ligt. Welke infrastructuur werkt nog, voor wie, en met welk toekomstbeeld? Wat willen we behouden, versterken, transformeren of loslaten? Opruimen is geen doel op zich, maar een mogelijkheid die we serieus willen onderzoeken.
01 — Aanleiding
Op landelijk, regionaal en lokaal niveau groeit de druk. De rekening voor aanleg en onderhoud stijgt sneller dan de budgetten, vakmensen zijn schaars en ook materiaal- en milieuruimte zijn begrensd. Tegelijk is infrastructuur nooit alleen een technisch object: iedere keuze raakt omwonenden, ondernemers, reizigers, landschap en natuur.
Niet alles kan tegelijk, en niet iedere verbinding creëert voor iedereen dezelfde waarde. Juist daarom moeten technische kennis, maatschappelijke ervaring en ontwerpende verbeelding samenkomen.
De vraag is niet alleen wat betaalbaar blijft, maar welke toekomst we willen ondersteunen. Hoe wegen we bereikbaarheid, gezondheid, welzijn, duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit? En wie bepaalt wat behouden, versterkt, getransformeerd of losgelaten wordt?
Vragen voor het atelier
02 — De spanning in de praktijk
Eén van de drukste bruggen van Nederland bleek onverwacht kwetsbaar: rijstroken dicht, gewichtsbeperking, jaren hinder — en pas daarna een vervangingsplan. Het symbool van een netwerk dat op zijn grenzen loopt.
Renovatie betekende maandenlange afsluitingen van een vitale regioverbinding. De opgelopen spanning tussen wegbeheerder en regio laat zien hoe kwetsbaar de acceptatie van onderhoud is geworden.
Honderden historische bruggen en kilometers kademuur zijn in slechte staat. Bruggen gaan op slot voor vrachtverkeer of trams — midden in woonwijken, waar bereikbaarheid het dagelijks leven is.
Van de Betuwe tot Groningen: kleine bruggen en viaducten die niet meer versterkt kunnen worden en dichtgaan. Voor een dorp of een boerenbedrijf is zo'n afsluiting geen detail, maar een existentieel probleem.
Deze voorbeelden laten zien dat onderhoud, bereikbaarheid en toekomstwaarde nu al met elkaar botsen. Ze zijn vertrekpunten voor onderzoek, niet voor één vooraf bepaalde oplossing.
03 — De opgave
De opgave begint met aandachtig kijken naar bestaande infrastructuur: hoe is deze ontstaan, hoe functioneert zij vandaag en welke toekomst kan zij ondersteunen? Vanuit die analyse ontstaan verschillende richtingen: behouden, versterken, transformeren of loslaten.
Breng in beeld hoe infrastructuur oorspronkelijk was bedoeld, hoe zij nu functioneert, welke maatschappelijke waarde zij creëert en voor wie. Formuleer vervolgens welk toekomstbeeld de keuze moet ondersteunen.
De ontwerpprijsvraag richt zich in het bijzonder op de mogelijkheden van transformeren en loslaten. Niet omdat onderhoud en beheer overbodig zijn, maar omdat deze opties vaak minder vanzelfsprekend worden onderzocht.
We zoeken concrete, verbeeldingsrijke en uitvoerbare voorstellen die laten zien hoe infrastructuur andere vormen van maatschappelijke waarde kan creëren. Een voorstel is pas sterk als technische haalbaarheid, ruimtelijke kwaliteit en verschillende perspectieven zichtbaar met elkaar zijn verbonden.
04 — Samenwerking
De prijsvraag nodigt ontwerpers, denkers, onderzoekers en makers uit vanuit onder meer civiele techniek, mobiliteit, planologie, stedenbouw, landschapsarchitectuur, ecologie, sociale geografie, gedragswetenschap, filosofie, cultuurhistorie, kunst en ontwerp. Samenwerking tussen disciplines wordt nadrukkelijk aangemoedigd.
Technische expertise blijft onmisbaar: constructieve veiligheid, beheer, uitvoering en systeemkennis maken voorstellen geloofwaardig. Door die kennis te verbinden met sociale, ecologische, historische en ontwerpende perspectieven ontstaat ruimte voor nieuwe oplossingen.
05 — Opdracht
Een heldere analyse en een set uitgangspunten voor behouden, versterken, transformeren of loslaten. Welke waarden wegen mee — welzijn, gezondheid, bereikbaarheid, veiligheid, kosten, ruimte en duurzaamheid?
Pas de principes toe op Nederlandse infrastructuurnetwerken. Welke delen blijven, worden sterker of krijgen een andere functie? Maak de gevolgen en kansen voor weg, spoor, water en regionale bereikbaarheid zichtbaar.
Werk ten minste één concrete transformatie- of loslaatopgave uit. Toon de afweging, het ontwerp, de uitvoerbaarheid en de maatschappelijke waarde voor de omgeving.
De prijsvraag zoekt ideeën die radicaal én realistisch zijn. Radicaal in het bevragen van vanzelfsprekendheden. Realistisch in de uitwerking: met begrip voor beheer, kosten, veiligheid, ruimte en de mensen die dagelijks op infrastructuur vertrouwen.
Wie alleen een visie schetst, of alleen een rekenmodel levert, mist de kern. Sterke inzendingen verbinden analyse, ontwerp en uitvoering en maken zichtbaar voor wie nieuwe waarde ontstaat.
06 — Beoordeling
Radicaliteit van de voorgestelde denkrichting en ontwerpprincipes.
Bijdrage aan structurele verlaging van onderhouds- en vervangingskosten.
Vermindering van materiaal- en energiegebruik over de levensduur.
Adaptief vermogen van het systeem — meegroeien, veranderen, krimpen.
Meerwaarde voor leefomgeving, bereikbaarheid en veiligheid op lange termijn.
Schaalbaarheid en realistische inpassing binnen huidige en toekomstige praktijk.
07 — Deelname
08 — Tijdlijn
Lancering
September 2026
Inzenden vanaf
1 Oktober
Shortlist & feedback
November
Finale-inzending
December
Prijsuitreiking
14 januari · INFRAtech
Exacte data volgen bij de lancering. Reken op ~3 maanden werk tussen eerste inzending en finale.
09 — Jury & organisatie
Deze prijsvraag is een gezamenlijke verkenning door partijen die dagelijks werken aan de toekomst van onze infrastructuur. Niet om één perfect antwoord te vinden, maar om nieuwe perspectieven zichtbaar te maken en het gesprek binnen de sector te verbreden.
De jury combineert wetenschap, techniek en uitvoering — met een voorzitter die al jaren de mobiliteitsdiscussie in Nederland aanjaagt.
10 — FAQ
Nee. Opruimen is één mogelijke uitkomst van een bredere analyse. Teams onderzoeken wat we willen behouden, versterken, transformeren of loslaten en werken vooral de minder vanzelfsprekende mogelijkheden van transformeren en loslaten concreet uit.
Multidisciplinaire teams binnen de deelnemende organisaties. Technische expertise is nadrukkelijk welkom, in combinatie met bijvoorbeeld ruimtelijke, sociale, ecologische, historische en ontwerpende perspectieven.
Ja, mits elke inzending door een ander team wordt gedragen. Eén persoon zit in maximaal één inzending.
De eerste ronde opent in oktober. Een shortlist krijgt daarna gerichte feedback om het voorstel verder uit te werken voor de finale.
De prijsuitreiking vindt plaats op 14 januari op INFRAtech in Rotterdam Ahoy — de vakbeurs voor de infrasector.
Op basis van de zes criteria: radicaliteit, kosten, materialen/energie, flexibiliteit, maatschappelijke waarde en uitvoerbaarheid. De jury wordt voorgezeten door prof. Marco te Brömmelstroet.
Makers behouden intellectueel eigendom. De organisatie mag inzendingen publiceren en tonen ter verbreding van het gesprek, met bronvermelding.
Reken op inzet gespreid over ongeveer drie maanden: verkenning en eerste inzending in oktober, uitwerking na feedback, en finale-inzending richting december.
Ja. Deelname is kosteloos. Reis- en presentatiekosten zijn voor eigen rekening tenzij anders aangegeven.
Teams bepalen zelf hun werkwijze. We adviseren een korte kick-off, wekelijkse werksessies en één duidelijke eindredacteur voor de inzending.
11 — Contact
Neem contact op met de organisatie voor vragen over deelname, inzending of samenwerking.
Aanvullende documentatie en het achtergronddocument zijn op aanvraag beschikbaar.